Termin
Zobacz parol termin w Wikisłowniku
Termin (łac. terminus - dyszel albo herb dzielący, zakończenie, postanowienie rozstrzygający) - wyraz wieloznaczne, oznaczające:
- w języku potocznym (1) - trudne dni, godzina, w którym informacja działanie powinna być wykonana,
- w języku potocznym (2) - pora nauki rzemiosła przez ucznia (terminatora) u majstra,
- w logice - nieznane formuła językowe, termin precyzowane za pomocą definicji,
- w nauce - termin bądź zespolenie wyrazów o precyzyjnie określonym znaczeniu naukowym, technicznym, gramatycznym itp.
- w niezupełnie - epizod przyszłe pewne, patrz również: terminy stanowcze, prekluzja.
Termin jest dozwolone również formułować w charakterze nazwę, o umownie ustalonym znaczeniu, przyporządkowaną do pojęcia wchodzącego w sfera zainteresowań określonej dziedziny: nauki, techniki, gospodarki, działalności zawodowej, działalności wychowawczej, sportu itp.
Terminem technicznym jest imię techniczna wymagająca definicji. Jednowyrazowe nazwy techniczne są stale terminami, dlatego że wymagają definicji. Odnosi się to do wyrazów prostych i złożonych.
Zbiór “terminów” (słownictwa) jakiejś dziedziny nauki, techniki to znaczy sztuki tworzy jej terminologię.
W nauce i technice obok formułowaniu terminów wypada respektować “zasad terminologicznych”. Zasady terminologiczne powinny być stwierdzeniami na tak duża liczba ogólnymi, ażeby mogły się zanosić do każdego przypadku objętego zakresem postępowania, w pobliżu czym każde z tych stwierdzeń powinno wyznaczać zdanie jednego z wielu możliwych wymagań. Każda z zasad terminologicznych powinna się zanosić dopiero co do jednego wymagania, tedy musi pani mieć ton kategoryczne tak bardzo, w jaki sposób jeśliby inne zasady nie istniały. Nie każdorazowo jest możliwe dokonanie wszystkich zasad zarazem, skoro pewne zasady mogą być sprzeczne z innymi. W takich przypadkach wypada pewnym zasadom podarować precedens zanim innymi.
Zasady terminologiczne przydatne w tworzeniu terminów technicznych sformułował Marian Mazur i zawarł m.in. w wydanej w 1961 roku książce pt. “Nazewnictwo techniczna”. Obejmują one 14 następujących zasad:
- powszechności – niedaleko tworzeniu terminologii nie powinno się adaptować tych nazw, które się obecnie rozpowszechniły,
- rodzimości – nazwy techniczne powinny być oparte na źródłosłowach rodzimych,
- międzynarodowości – nazwy techniczne powinny być zgodne co do źródłosłowów z nazwami mającymi rozpowszechnienie międzynarodowe,
- jednorodności – określenie powinna być utworzona czy też w całości ze źródłosłowów rodzimych, czy też w całości ze źródłosłowów obcych,
- logiczności – terminy techniczne powinny zaprzątać swoim brzmieniem możliwie najwięcej istotnych skojarzeń z odnoszącymi się do tych nazw definicjami,
- systematyczności – nazwom kilku pojęć równorzędnych powinna reagować miano pojęcia wprost nadrzędnego,
- zwięzłości – miano techniczna powinna włączać przed chwilą po jednej informacji na każdą okoliczność,
- jednoznaczności – imię powinna symbolizować właśnie jedno pojęcie,
- jednomianowości – przed chwilą jedna miano powinna symbolizować dane pojęcie,
- reproduktywności – miano powinna być oparta na źródłosłowie umożliwiającym generowanie nazw pochodnych,
- jednolitości – imię powinna obejmować etymologia łączny grupie nazw pojęć pokrewnych,
- operatywności – imię techniczna powinna być krótka i łatwa do wymawiania a nie nastręczać trudności w zestawieniu z innymi wyrazami,
- poprawności – miano techniczna powinna być zgodna z wymaganiami poprawności językowej,
- emocjonalności – nazwy techniczne nie powinny doprowadzać sprzeciwów uczuciowych, alias na nowo mówiąc, nazwy powinny się podobać.
Zobacz też
Zobacz nius w serwisie Wikinews na przedmiot nauki
- definicja
- definiens
- definiendum
- Marian Mazur
- nauka
- nazwa
- pojęcie
- pojęcie graniczne
Literatura
- Mazur M., Terminologia techniczna. PWT, Gród nad Wisłą 1961.
- Nowicki W., Podstawy terminologii. Ossolineum, Wrocław 1986.